{"id":212,"date":"2019-05-14T10:24:00","date_gmt":"2019-05-14T10:24:00","guid":{"rendered":"https:\/\/olgapayan.com\/?p=212"},"modified":"2025-03-27T14:48:01","modified_gmt":"2025-03-27T14:48:01","slug":"formigo-roma","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/olgapayan.com\/es\/formigo-roma\/","title":{"rendered":"El Secreto del Antiguo Hormig\u00f3n Romano"},"content":{"rendered":"[et_pb_section fb_built=&#8221;1&#8243; specialty=&#8221;on&#8221; _builder_version=&#8221;4.27.4&#8243; _module_preset=&#8221;default&#8221; custom_padding=&#8221;||15px|||&#8221; global_colors_info=&#8221;{}&#8221;][et_pb_column type=&#8221;3_4&#8243; specialty_columns=&#8221;3&#8243; _builder_version=&#8221;4.16&#8243; custom_padding=&#8221;|||&#8221; global_colors_info=&#8221;{}&#8221; custom_padding__hover=&#8221;|||&#8221;][et_pb_row_inner _builder_version=&#8221;4.27.4&#8243; _module_preset=&#8221;default&#8221; global_colors_info=&#8221;{}&#8221;][et_pb_column_inner saved_specialty_column_type=&#8221;3_4&#8243; _builder_version=&#8221;4.27.4&#8243; _module_preset=&#8221;default&#8221; global_colors_info=&#8221;{}&#8221;][et_pb_text _builder_version=&#8221;4.27.4&#8243; _module_preset=&#8221;default&#8221; custom_margin=&#8221;||18px|||&#8221; hover_enabled=&#8221;0&#8243; global_colors_info=&#8221;{}&#8221; sticky_enabled=&#8221;0&#8243;]<h2>EL SECRETO DEL ANTIGUO HORMIG\u00d3N ROMANO\u00a0<\/h2>[\/et_pb_text][et_pb_text _builder_version=&#8221;4.27.4&#8243; _module_preset=&#8221;default&#8221; global_colors_info=&#8221;{}&#8221;]<p>Aunque las construcciones modernas de hormig\u00f3n se desmoronan al cabo de unas pocas d\u00e9cadas, sobre si est\u00e1n situadas cerca de ambientes marinos, las antiguas estructuras romanas, no solo se mantienen en pie, sino que son incluso m\u00e1s estables y fuertes que cuando se construyeron. \u00bfPero cu\u00e1l es el secreto? Los investigadores han descubierto que el agua de mar que se filtra a trav\u00e9s de la estructura microsc\u00f3pica de este hormig\u00f3n, origina el crecimiento de una serie de minerales que aportan una dureza a\u00f1adida a estas antiguas construcciones.<\/p>\n<p>Los romanos fabricaban su hormig\u00f3n mezclando cenizas volc\u00e1nicas, cal y agua de mar, para hacer su mortero y despu\u00e9s incorporaban roca volc\u00e1nica. Esta mezcla produce una reacci\u00f3n llamada puzzol\u00e1nica, en homenaje a la ciudad de Pozzuoli en la bah\u00eda de N\u00e1poles, y se utilizaba sistem\u00e1ticamente en muchas de las construcciones, como por ejemplo, las grandes estructuras que proteg\u00edan los puertos.<\/p>[\/et_pb_text][et_pb_image src=&#8221;https:\/\/olgapayan.com\/wp-content\/uploads\/2025\/03\/hormigonromano1_fe46605f.jpeg&#8221; title_text=&#8221;hormigonromano1_fe46605f&#8221; align=&#8221;center&#8221; _builder_version=&#8221;4.27.4&#8243; _module_preset=&#8221;default&#8221; global_colors_info=&#8221;{}&#8221;][\/et_pb_image][et_pb_text _builder_version=&#8221;4.27.4&#8243; _module_preset=&#8221;default&#8221; text_font_size=&#8221;14px&#8221; global_colors_info=&#8221;{}&#8221;]<p style=\"text-align: center;\">Perforaci\u00f3n en una antigua estructura romana. Proyecto ROMACONS<\/p>[\/et_pb_text][et_pb_text _builder_version=&#8221;4.27.4&#8243; _module_preset=&#8221;default&#8221; global_colors_info=&#8221;{}&#8221;]<p>En la actualidad al cemento Portland se le a\u00f1aden agregados que deben reaccionar expandi\u00e9ndose y desquebrajando el hormig\u00f3n y destruyendo la mayor\u00eda de estructuras modernas, pero la realidad es que estos agregados terminan por facilitar la aparici\u00f3n de grietas que se van propagando por todo el material.<\/p>\n<p>Un estudio recogido por el proyecto ROMACONS identifica, en el hormig\u00f3n romano, unos minerales excepcionalmente raros: la tobermorita aluminosa y la phillipsita. Concluyeron que el agua del mar se introduc\u00eda en la estructura, disolviendo los componentes de la ceniza volc\u00e1nica, permitiendo el crecimiento de cristales de estos minerales, muy similares a los que se forman en las rocas volc\u00e1nicas, y que aumentan la resistencia del hormig\u00f3n a la fractura. Este es un proceso similar a la corrosi\u00f3n, que en cambio ser\u00eda muy perjudicial en los materiales m\u00e1s modernos.<\/p>\n<p>Desgraciadamente, aunque se han estudiado los antiguos textos romanos, la receta no se conoce y no somos capaces de recrear los m\u00e9todos y mezclas para conocer de manera precisa todas sus reacciones qu\u00edmicas y producir este tipo de hormig\u00f3n.<\/p>[\/et_pb_text][et_pb_video src=&#8221;https:\/\/www.youtube.com\/watch?v=ikH6Vmb0pog&#038;embeds_referring_euri=https%3A%2F%2Fassesmentandpreservation.blogspot.com%2F&#038;source_ve_path=Mjg2NjY&#8221; _builder_version=&#8221;4.27.4&#8243; _module_preset=&#8221;default&#8221; global_colors_info=&#8221;{}&#8221;][\/et_pb_video][et_pb_text _builder_version=&#8221;4.27.4&#8243; _module_preset=&#8221;default&#8221; global_colors_info=&#8221;{}&#8221;]<p>Para saber m\u00e1s:<br \/><a href=\"https:\/\/unews.utah.edu\/roman-concrete\/?utm_medium=website&amp;utm_source=plataformaarquitectura.cl\" target=\"_blank\" rel=\"noopener\">https:\/\/unews.utah.edu\/roman-concrete\/?utm_medium=website&amp;utm_source=plataformaarquitectura.cl<\/a><\/p>\n<p><a href=\"http:\/\/blogs.tecnalia.com\/inspiring-blog\/2017\/05\/09\/tobermorita\/\" target=\"_blank\" rel=\"noopener\">http:\/\/blogs.tecnalia.com\/inspiring-blog\/2017\/05\/09\/tobermorita\/<\/a><\/p>[\/et_pb_text][\/et_pb_column_inner][\/et_pb_row_inner][\/et_pb_column][et_pb_column type=&#8221;1_4&#8243; _builder_version=&#8221;4.16&#8243; custom_padding=&#8221;|||&#8221; global_colors_info=&#8221;{}&#8221; custom_padding__hover=&#8221;|||&#8221;][et_pb_text _builder_version=&#8221;4.27.4&#8243; _module_preset=&#8221;default&#8221; header_3_font_size=&#8221;30px&#8221; custom_margin=&#8221;||||false|false&#8221; global_colors_info=&#8221;{}&#8221;]<h3>M\u00e1s noticias<\/h3>[\/et_pb_text][et_pb_blog posts_number=&#8221;4&#8243; include_categories=&#8221;all&#8221; use_manual_excerpt=&#8221;off&#8221; show_author=&#8221;off&#8221; show_categories=&#8221;off&#8221; show_excerpt=&#8221;off&#8221; _builder_version=&#8221;4.27.4&#8243; _module_preset=&#8221;default&#8221; header_font_size=&#8221;25px&#8221; meta_font=&#8221;&#8211;et_global_heading_font||||||||&#8221; meta_font_size=&#8221;15px&#8221; border_radii_fullwidth=&#8221;on|10px|10px|10px|10px&#8221; global_colors_info=&#8221;{}&#8221;][\/et_pb_blog][\/et_pb_column][\/et_pb_section]","protected":false},"excerpt":{"rendered":"<p>EL SECRET DE L&#8217;ANTIC FORMIG\u00d3 ROM\u00c0\u00a0Encara que les construccions modernes de formig\u00f3 s&#8217;ensorren al cap d&#8217;unes poques d\u00e8cades, sobre si estan situades a prop d&#8217;ambients marins, les antigues estructures romanes, no nom\u00e9s es mantenen dempeus, sin\u00f3 que s\u00f3n fins i tot m\u00e9s estables i fortes que quan es van construir. Per\u00f2 quin \u00e9s el secret? [&hellip;]<\/p>","protected":false},"author":1,"featured_media":213,"comment_status":"closed","ping_status":"closed","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"_et_pb_use_builder":"on","_et_pb_old_content":"<!-- wp:divi\/placeholder \/-->","_et_gb_content_width":"2880","footnotes":""},"categories":[1],"tags":[],"class_list":["post-212","post","type-post","status-publish","format-standard","has-post-thumbnail","hentry","category-blog"],"yoast_head":"<!-- This site is optimized with the Yoast SEO plugin v25.6 - https:\/\/yoast.com\/wordpress\/plugins\/seo\/ -->\n<title>El secret de l&#039;antic formig\u00f3 rom\u00e0 - Olga Payan<\/title>\n<meta name=\"description\" content=\"Encara que les construccions modernes de formig\u00f3 s&#039;ensorren al cap d&#039;unes poques d\u00e8cades, sobre si estan situades a prop d&#039;ambients marins, les antigues estructures romanes, no nom\u00e9s es mantenen drets,\" \/>\n<meta name=\"robots\" content=\"index, follow, max-snippet:-1, max-image-preview:large, max-video-preview:-1\" \/>\n<link rel=\"canonical\" href=\"https:\/\/olgapayan.com\/es\/formigo-roma\/\" \/>\n<meta property=\"og:locale\" content=\"es_ES\" \/>\n<meta property=\"og:type\" content=\"article\" \/>\n<meta property=\"og:title\" content=\"El secret de l&#039;antic formig\u00f3 rom\u00e0 - Olga Payan\" \/>\n<meta property=\"og:description\" content=\"Encara que les construccions modernes de formig\u00f3 s&#039;ensorren al cap d&#039;unes poques d\u00e8cades, sobre si estan situades a prop d&#039;ambients marins, les antigues estructures romanes, no nom\u00e9s es mantenen drets,\" \/>\n<meta property=\"og:url\" content=\"https:\/\/olgapayan.com\/es\/formigo-roma\/\" \/>\n<meta property=\"og:site_name\" content=\"Olga Payan\" \/>\n<meta property=\"article:published_time\" content=\"2019-05-14T10:24:00+00:00\" \/>\n<meta property=\"article:modified_time\" content=\"2025-03-27T14:48:01+00:00\" \/>\n<meta property=\"og:image\" content=\"https:\/\/olgapayan.com\/wp-content\/uploads\/2025\/03\/hormigonromano2_36095886.jpeg\" \/>\n\t<meta property=\"og:image:width\" content=\"640\" \/>\n\t<meta property=\"og:image:height\" content=\"426\" \/>\n\t<meta property=\"og:image:type\" content=\"image\/jpeg\" \/>\n<meta name=\"author\" content=\"admin\" \/>\n<meta name=\"twitter:card\" content=\"summary_large_image\" \/>\n<meta name=\"twitter:label1\" content=\"Escrito por\" \/>\n\t<meta name=\"twitter:data1\" content=\"admin\" \/>\n\t<meta name=\"twitter:label2\" content=\"Tiempo de lectura\" \/>\n\t<meta name=\"twitter:data2\" content=\"4 minutos\" \/>\n<script type=\"application\/ld+json\" class=\"yoast-schema-graph\">{\"@context\":\"https:\/\/schema.org\",\"@graph\":[{\"@type\":\"WebPage\",\"@id\":\"https:\/\/olgapayan.com\/formigo-roma\/\",\"url\":\"https:\/\/olgapayan.com\/formigo-roma\/\",\"name\":\"El secret de l'antic formig\u00f3 rom\u00e0 - Olga Payan\",\"isPartOf\":{\"@id\":\"https:\/\/olgapayan.com\/#website\"},\"primaryImageOfPage\":{\"@id\":\"https:\/\/olgapayan.com\/formigo-roma\/#primaryimage\"},\"image\":{\"@id\":\"https:\/\/olgapayan.com\/formigo-roma\/#primaryimage\"},\"thumbnailUrl\":\"https:\/\/olgapayan.com\/wp-content\/uploads\/2025\/03\/hormigonromano2_36095886.jpeg\",\"datePublished\":\"2019-05-14T10:24:00+00:00\",\"dateModified\":\"2025-03-27T14:48:01+00:00\",\"author\":{\"@id\":\"https:\/\/olgapayan.com\/#\/schema\/person\/18b4c46a165d690539f25273ac5db0f3\"},\"description\":\"Encara que les construccions modernes de formig\u00f3 s'ensorren al cap d'unes poques d\u00e8cades, sobre si estan situades a prop d'ambients marins, les antigues estructures romanes, no nom\u00e9s es mantenen drets,\",\"breadcrumb\":{\"@id\":\"https:\/\/olgapayan.com\/formigo-roma\/#breadcrumb\"},\"inLanguage\":\"es\",\"potentialAction\":[{\"@type\":\"ReadAction\",\"target\":[\"https:\/\/olgapayan.com\/formigo-roma\/\"]}]},{\"@type\":\"ImageObject\",\"inLanguage\":\"es\",\"@id\":\"https:\/\/olgapayan.com\/formigo-roma\/#primaryimage\",\"url\":\"https:\/\/olgapayan.com\/wp-content\/uploads\/2025\/03\/hormigonromano2_36095886.jpeg\",\"contentUrl\":\"https:\/\/olgapayan.com\/wp-content\/uploads\/2025\/03\/hormigonromano2_36095886.jpeg\",\"width\":640,\"height\":426,\"caption\":\"pumice clast\"},{\"@type\":\"BreadcrumbList\",\"@id\":\"https:\/\/olgapayan.com\/formigo-roma\/#breadcrumb\",\"itemListElement\":[{\"@type\":\"ListItem\",\"position\":1,\"name\":\"Portada\",\"item\":\"https:\/\/olgapayan.com\/\"},{\"@type\":\"ListItem\",\"position\":2,\"name\":\"El secret de l&#8217;antic formig\u00f3 rom\u00e0\"}]},{\"@type\":\"WebSite\",\"@id\":\"https:\/\/olgapayan.com\/#website\",\"url\":\"https:\/\/olgapayan.com\/\",\"name\":\"Olga Payan\",\"description\":\"Conservaci\u00f3, divulgaci\u00f3 i producci\u00f3 cultural\",\"potentialAction\":[{\"@type\":\"SearchAction\",\"target\":{\"@type\":\"EntryPoint\",\"urlTemplate\":\"https:\/\/olgapayan.com\/?s={search_term_string}\"},\"query-input\":{\"@type\":\"PropertyValueSpecification\",\"valueRequired\":true,\"valueName\":\"search_term_string\"}}],\"inLanguage\":\"es\"},{\"@type\":\"Person\",\"@id\":\"https:\/\/olgapayan.com\/#\/schema\/person\/18b4c46a165d690539f25273ac5db0f3\",\"name\":\"admin\",\"image\":{\"@type\":\"ImageObject\",\"inLanguage\":\"es\",\"@id\":\"https:\/\/olgapayan.com\/#\/schema\/person\/image\/\",\"url\":\"https:\/\/secure.gravatar.com\/avatar\/26743767cf6bea7326afc59d3e5e970314f57f265437f865bbbe254ddf3334b1?s=96&d=mm&r=g\",\"contentUrl\":\"https:\/\/secure.gravatar.com\/avatar\/26743767cf6bea7326afc59d3e5e970314f57f265437f865bbbe254ddf3334b1?s=96&d=mm&r=g\",\"caption\":\"admin\"},\"sameAs\":[\"https:\/\/olgapayan.com\"],\"url\":\"https:\/\/olgapayan.com\/es\/author\/wenet\/\"}]}<\/script>\n<!-- \/ Yoast SEO plugin. -->","yoast_head_json":{"title":"El secret de l'antic formig\u00f3 rom\u00e0 - Olga Payan","description":"Encara que les construccions modernes de formig\u00f3 s'ensorren al cap d'unes poques d\u00e8cades, sobre si estan situades a prop d'ambients marins, les antigues estructures romanes, no nom\u00e9s es mantenen drets,","robots":{"index":"index","follow":"follow","max-snippet":"max-snippet:-1","max-image-preview":"max-image-preview:large","max-video-preview":"max-video-preview:-1"},"canonical":"https:\/\/olgapayan.com\/es\/formigo-roma\/","og_locale":"es_ES","og_type":"article","og_title":"El secret de l'antic formig\u00f3 rom\u00e0 - Olga Payan","og_description":"Encara que les construccions modernes de formig\u00f3 s'ensorren al cap d'unes poques d\u00e8cades, sobre si estan situades a prop d'ambients marins, les antigues estructures romanes, no nom\u00e9s es mantenen drets,","og_url":"https:\/\/olgapayan.com\/es\/formigo-roma\/","og_site_name":"Olga Payan","article_published_time":"2019-05-14T10:24:00+00:00","article_modified_time":"2025-03-27T14:48:01+00:00","og_image":[{"width":640,"height":426,"url":"https:\/\/olgapayan.com\/wp-content\/uploads\/2025\/03\/hormigonromano2_36095886.jpeg","type":"image\/jpeg"}],"author":"admin","twitter_card":"summary_large_image","twitter_misc":{"Escrito por":"admin","Tiempo de lectura":"4 minutos"},"schema":{"@context":"https:\/\/schema.org","@graph":[{"@type":"WebPage","@id":"https:\/\/olgapayan.com\/formigo-roma\/","url":"https:\/\/olgapayan.com\/formigo-roma\/","name":"El secret de l'antic formig\u00f3 rom\u00e0 - Olga Payan","isPartOf":{"@id":"https:\/\/olgapayan.com\/#website"},"primaryImageOfPage":{"@id":"https:\/\/olgapayan.com\/formigo-roma\/#primaryimage"},"image":{"@id":"https:\/\/olgapayan.com\/formigo-roma\/#primaryimage"},"thumbnailUrl":"https:\/\/olgapayan.com\/wp-content\/uploads\/2025\/03\/hormigonromano2_36095886.jpeg","datePublished":"2019-05-14T10:24:00+00:00","dateModified":"2025-03-27T14:48:01+00:00","author":{"@id":"https:\/\/olgapayan.com\/#\/schema\/person\/18b4c46a165d690539f25273ac5db0f3"},"description":"Encara que les construccions modernes de formig\u00f3 s'ensorren al cap d'unes poques d\u00e8cades, sobre si estan situades a prop d'ambients marins, les antigues estructures romanes, no nom\u00e9s es mantenen drets,","breadcrumb":{"@id":"https:\/\/olgapayan.com\/formigo-roma\/#breadcrumb"},"inLanguage":"es","potentialAction":[{"@type":"ReadAction","target":["https:\/\/olgapayan.com\/formigo-roma\/"]}]},{"@type":"ImageObject","inLanguage":"es","@id":"https:\/\/olgapayan.com\/formigo-roma\/#primaryimage","url":"https:\/\/olgapayan.com\/wp-content\/uploads\/2025\/03\/hormigonromano2_36095886.jpeg","contentUrl":"https:\/\/olgapayan.com\/wp-content\/uploads\/2025\/03\/hormigonromano2_36095886.jpeg","width":640,"height":426,"caption":"pumice clast"},{"@type":"BreadcrumbList","@id":"https:\/\/olgapayan.com\/formigo-roma\/#breadcrumb","itemListElement":[{"@type":"ListItem","position":1,"name":"Portada","item":"https:\/\/olgapayan.com\/"},{"@type":"ListItem","position":2,"name":"El secret de l&#8217;antic formig\u00f3 rom\u00e0"}]},{"@type":"WebSite","@id":"https:\/\/olgapayan.com\/#website","url":"https:\/\/olgapayan.com\/","name":"Olga Payan","description":"Conservaci\u00f3, divulgaci\u00f3 i producci\u00f3 cultural","potentialAction":[{"@type":"SearchAction","target":{"@type":"EntryPoint","urlTemplate":"https:\/\/olgapayan.com\/?s={search_term_string}"},"query-input":{"@type":"PropertyValueSpecification","valueRequired":true,"valueName":"search_term_string"}}],"inLanguage":"es"},{"@type":"Person","@id":"https:\/\/olgapayan.com\/#\/schema\/person\/18b4c46a165d690539f25273ac5db0f3","name":"admin","image":{"@type":"ImageObject","inLanguage":"es","@id":"https:\/\/olgapayan.com\/#\/schema\/person\/image\/","url":"https:\/\/secure.gravatar.com\/avatar\/26743767cf6bea7326afc59d3e5e970314f57f265437f865bbbe254ddf3334b1?s=96&d=mm&r=g","contentUrl":"https:\/\/secure.gravatar.com\/avatar\/26743767cf6bea7326afc59d3e5e970314f57f265437f865bbbe254ddf3334b1?s=96&d=mm&r=g","caption":"admin"},"sameAs":["https:\/\/olgapayan.com"],"url":"https:\/\/olgapayan.com\/es\/author\/wenet\/"}]}},"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/olgapayan.com\/es\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/212","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/olgapayan.com\/es\/wp-json\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/olgapayan.com\/es\/wp-json\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/olgapayan.com\/es\/wp-json\/wp\/v2\/users\/1"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/olgapayan.com\/es\/wp-json\/wp\/v2\/comments?post=212"}],"version-history":[{"count":0,"href":"https:\/\/olgapayan.com\/es\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/212\/revisions"}],"wp:featuredmedia":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/olgapayan.com\/es\/wp-json\/wp\/v2\/media\/213"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/olgapayan.com\/es\/wp-json\/wp\/v2\/media?parent=212"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/olgapayan.com\/es\/wp-json\/wp\/v2\/categories?post=212"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/olgapayan.com\/es\/wp-json\/wp\/v2\/tags?post=212"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}